Cylchfa Sir Benfro

Newid yn yr hinsawdd


Mae Hinsawdd y Ddaear wedi bod mewn cyflwr newidiol erioed a bydd felly o hyd. Yn yr oes gyfoes mae'r term 'Newid yn yr hinsawdd' wedi datblygu i olygu cynhesu'r Ddaear o ganlyniad i ymyrraeth ddynol.

Mae llawer o drafod o ran y graddau mae ymddygiad dynol yn effeithio ar wres y glôb. Efallai eich bod yn credu ei fod yn amhosibl i ni ddatrys y problemau hyn yn Sir Benfro, ond synnech sut y gallwch chi wneud eich rhan dros achub y byd o'ch cartref chi eich hun.

Dyma ychydig o enghreifftiau sy'n dangos sut gallwch chi helpu:

Datgoedwigo fforestydd glaw

Mae'r fforestydd glaw yn cynnal tua hanner o rywogaethau anifeiliaid a phlanhigion y byd. Mae fforestydd glaw hefyd yn helpu rheoli hinsawdd ac atmosffer y byd, ac mae llawer o blanhigion yn cynnwys sylweddau a ddefnyddir ar gyfer ein meddyginiaeth. Mae'r fforestydd glaw yn cael eu difa er mwyn gwneud lle i gnydau fel olew palmwydd a phren.

Sut gallwch chi helpu:

  • Peidiwch â phrynu nwyddau sy'n dod o'r fforestydd glaw e.e. dodrefn ac addurniadau wedi eu gwneud o fahogani a thîc. Mae'n well i chi brynu pîn, deri, onnen neu ffawydden yn unig gan fod modd eu hailblannu.
  • Os ydych yn prynu tegeirian mewn siop flodau gwnewch yn siwr ei fod wedi cael ei dyfu ym Mhrydain.

Mae ambell i barot yn cael ei ddal yn y gwyllt a'i fewnforio. Os ydych am brynu parot gwnewch yn siwr ei fod wedi ei ddeori ym Mhrydain.

Teneuo'r haen oson

Tua phymtheg i ddeg ar hugain o filltiroedd uwchben y Ddaear mae haen o nwyon, sef yr haen oson. Mae'r haen oson yn ein diogelu rhag cael ein llosgi gan yr haul, ac mae hefyd yn amddiffyn y plancton (creadur mae llawer o greaduriaid y môr/ cefnfor yn dibynnu arno fel ffynhonnell o fwyd) rhag cael eu lladd gan belydrau uwchfioled yr haul.

Mae gwyddonwyr wedi darganfod bod tyllau'n ymddangos yn yr haen oson ac maent yn tybio bod y tyllau hyn yn cael eu creu gan nwyon CFC sy'n cael eu defnyddio yng ngwneuthuriad aerosolau a rhewgelloedd.

Sut gallwch chi helpu:

  • Peidiwch â phrynu aerosolau. Mae rhai aerosolau yn dweud eu bod yn cynnwys nwyon CFC sy'n ‘gyfeillgar i'r oson,' ond gall y rhain gynnwys cemegau niweidiol sy'n gallu niweidio'r amgylchedd. Gall caniau chwistrell fod yn anodd eu gwaredu ac ni ellir eu hailgylchu. Mae chwistrell gweithred pwmp yn ddewis llawer gwell.
  • Os ydych yn gwybod am rywun sy'n ystyried taflu eu hen rewgell allan, dywedwch wrthynt fod Cyngor Sir Penfro yn gallu trefnu cael gwared ohono yn ddiogel. I drefnu casgliad ffoniwch y ganolfan gyswllt ar (01437) 764551.

Llygredd

Mae llygru'r amgylchedd yn effeithio ar bopeth byw - planhigion, anifeiliaid a dynoliaeth hefyd. Rydym yn llygru'r awyr mewn nifer o ffyrdd e.e. mygdarth ceir ac awyrennau a chemegau, nwyon a mwg o ddiwydiant ac ati... Mae llawer mwy o'n gwastraff yn cael ei daflu i dirlenwi, sy'n llenwi'n gyflym.

Sut gallwch chi helpu:

  • Peidiwch â gollwng sbwriel a chofiwch ailgylchu eich sbwriel.
  • Ceisiwch brynu cynnyrch sy'n gyfeillgar i'r amgylchedd - fel powdwr golchi sy'n sensitif i'r amgylchedd, bwyd organig ac ati...
  • Arbedwch Ynni - peidiwch â gwastraffu trydan.
  • Ceisiwch gerdded neu seiclo gymaint â phosibl er mwyn arbed teithiau car.

Effaith Tŷ Gwydr

Mae rhai o'r nwyon yn yr atmosffer, fel carbon deuocsid, methan a CFCau yn gweithio'n union fel gwydr mewn tŷ gwydr, gan adael golau'r haul i mewn i gynhesu wyneb y ddaear ond yn ei ddal gan rwystro rhywfaint o'r gwres wrth iddo belydru yn ôl i'r gofod. Mae'r nwyon hyn yn helpu cadw'r ddaear yn gynnes, ond gall gormod ohonynt achosi'r ddaear i gynhesu'n ormodol, gan arwain at doddi'r iâ yn yr Arctig a'r Antartig, gan achosi llifogydd mewn dinasoedd cyfan a hinsawdd ansefydlog gyda mwy o gorwyntoedd ac ati...

Sut gallwch chi helpu:

  • Ailgylchu gymaint o wastraff ag y gallwch - methan yw'r nwy tŷ gwydr mwyaf effeithiol sy'n cael ei ryddhau i'r aer wrth i'r sbwriel mewn safleoedd tirlenwi bydru.
  • Arbedwch Ynni! Peidiwch â gwastraffu trydan. Mae trydan yn cael ei gynhyrchu drwy losgi glo, olew a nwy ac mae'r weithred hon yn rhyddhau carbon deuocsid.
Torrwch yn ôl ar deithiau car gymaint ag y gallwch. Mae mygdarth ceir yn cynhyrchu carbon deuocsid a nitrogen ocsid. Defnyddiwch feic, neu cerddwch - mae'r ymarfer corff yn dda i chi hefyd.



 

 

 

 





ID: 72 Adolygwyd: 21/11/2011